Conférence « Les midinettes, ces grandes oubliées du monde de la mode »

Eerste lezing uit de cyclus over werksters, georganiseerd door de Bibliothèque historique de la Ville de Paris. Er wordt ingegaan op de “midinettes”, werksters in de modewereld, en op gender, overheersing en verzet rond de overgang naar de 20e eeuw. Door Anne Monjaret, etnologe.

Gustave Charpentier en andere mannelijke kunstenaars (schrijvers, schilders, beeldhouwers…), burgers of mensen uit burgerlijke kringen rond de overgang naar de 20e eeuw, haalden op hun eigen manier de modewerksters, de “midinettes”, de erfgenamen van de “grisettes”, uit de anonimiteit.

Maar het was wel op hun eigen manier dat zij een beeld van deze naaldwerksters smeedden, zonder aandacht te besteden aan de arbeidsomstandigheden in de ateliers, en er de nadruk op legden hun vrouwelijkheid te verbeelden, een vrucht van een mannelijke verbeelding.

Deze kunstenaars hebben de sociale werkelijkheid enigszins verwaarloosd.

En ook als daar wel rekening mee werd gehouden, zoals Gustave Charpentier deed door een sociaal werk op te richten voor jonge werksters, dan was het wel op zijn manier dat hij deze vrouwen uit het volk probeerde op te voeden.

Hoewel die volksopvoeding hun een venster opende op artistieke disciplines die voor hen weinig toegankelijk waren, was ze dan niet ook een middel om hen beter te (in)kaderen?

Al deze initiatieven voeden een paternalistische, zo niet patriarchale visie, een androcentrische kijk op de samenleving die de midinettes voortdurend symbolisch en sociaal opsloot, onder het mom van goede zeden, en die hen uiteindelijk van het sociale toneel zou wegvagen.

Waarin waren de midinettes hinderlijk?

Hoe ontrafelt men in zo'n context de paradox van deze man-vrouwverhoudingen, hoe begrijpt men de uitingen van de gender- en klassenverhoudingen die zich toen afspeelden, en de manieren waarop de midinettes door kleine en grote verzetsdaden probeerden zich van deze overheersing te bevrijden?

Hoe verklaart men de “silences de l'histoire” (Perrot) en de “silences du patrimoine” (Monjaret) die hen betreffen? De midinettes zijn de grote vergeten vrouwen van de mode, nog meer “de vergeten voorhoede van het proletariaat” (Didry).