Le savoir en trompe-l’œil. Corée, 18e-20e siècle

Een fascinerende duik in de kunst van het trompe-l'oeil in Korea, tussen geleerde bibliotheken en onirische werelden!

Of het nu gaat om een koninklijke, universitaire of museale bibliotheek, ze blijft een schat aan kennis en ontspanning. Aan het einde van de 18e eeuw, in het koninkrijk Joseon in Korea, vond koning Jeongjo (r.

1776-1800) in de beschouwing van een bibliotheekschilderij een manier om symbolisch omringd te blijven door zijn boeken: een trompe-l'oeil dat de geest van de studeerkamer verlengde en de deugd, nieuwsgierigheid en geleerde gesprekken aanwakkerde.

Jeongjo gaf de schilders van de Koninklijke Academie vervolgens opdracht de eerste trompe-l'oeil-bibliotheekschilderijen te maken, die in zijn werkkamer of zelfs achter zijn troon werden geplaatst. De Koreaanse gezantschappen in Peking speelden daarbij een beslissende rol.

De gezanten van Joseon ontdekten er de Chinese schatkamers en de jezuïetenkunst van het perspectief, die aan het hof van de Qing en in de kerken van de keizerlijke hoofdstad door Europese kunstenaars werd verspreid.

De combinatie van de geleerde Chinese verzameldrift en het Europese vakmanschap in trompe-l'oeil voedde de vindingrijkheid van de Koreaanse schilders, die een eigen gebruik van het perspectief ontwikkelden, de chaekgeori.

Deze nieuwe kunst van het boek en van voorwerpen verspreidde zich snel over de paleizen, de aristocratische woningen en de huishoudens in de provincies.

Boeken, porselein, archaïserende bronzen, schrijfgerei en voorwerpen uit China, Japan of het Westen stapelden zich op in een zorgvuldig beheerst spel van optische illusies.

Anders dan de Europese vanitasvoorstellingen verwijzen deze geschilderde bibliotheken niet naar echte collecties, maar naar een kabinet van verlangens, naar wat men ooit hoopt te bezitten.

Vanaf het einde van de 18e eeuw verliest het boek zijn geleerde waarde en wordt het decoratief: de perspectieven breken, de vormen vervormen en fantastische dieren verschijnen.

De bibliotheek raakt los van de werkelijkheid en komt terecht in een wereld die zich midden tussen surrealisme, fauvisme en het onirisme bevindt.