Les débuts du cinématographe dans le 10e arrondissement

In 1895 geven de gebroeders Lumière in Parijs de eerste betalende voorstelling voor het grote publiek in de geschiedenis van de film. Parijs zal zich daarna doen gelden als hoofdstad van de zevende kunst, mede dankzij de verspreiding van de cinématographe in de talrijke amusementslocaties van het 10e arrondissement.

Vanaf de beginjaren van de film concentreren de Grands Boulevards en de rue du Faubourg-du-Temple talrijke zalen, gelegen langs de traditionele assen van het volksvermaak.

De cinématographe werd eerst ondergebracht in locaties waarvoor het niet de oorspronkelijke bestemming was, daarna in speciaal ingerichte of omgebouwde ruimten: de café-concerts werden zo bioscoopzalen.

In het 10e arrondissement worden vanaf 1896 voorstellingen van “bewegende foto’s” georganiseerd in een warenhuis aan de boulevard Bonne-Nouvelle, in een beroemd café-concert aan de boulevard de Strasbourg of in een wasfigurenmuseum bij de Porte Saint-Denis.

Ze vullen het zomerseizoen van de boulevardtheaters of worden vertoond in eenvoudige buurtcafés. Aan de Porte Saint-Martin is de eerste bioscoopzaal ter wereld gevestigd in de bescheiden winkel die Antoine Lumière huurde om de films van zijn zonen te projecteren.

De film is dan een wetenschappelijke curiositeit, een attractie, een variéténummer. Op zoek naar respectabiliteit komt hij al snel dichter bij het volkstoneel te staan.

Pas in de jaren 1920 krijgt hij echte paleizen om de nieuwe cultus te vieren, wellicht om zijn kermisoorsprong te doen vergeten.

Zo is de Louxor ontworpen in de geest van de egyptomanie, of het Grand Cinéma du Palais des Glaces, dat bedekt is met spiegels die vandaag verdwenen zijn.

Deze lezing wordt gegeven door Claude Calvarin, lid van Histoire et Vies du 10e en auteur van het boek Un boulevard pour les premiers pas du cinéma, dat de vereniging in 2026 uitgaf.