Tenter l’art pour soigner - À l’hôpital psychiatrique de Blida-Joinville dans les années 1960

In 2021 ontvangt het museum van het Institut du monde arabe een royale schenking: een geheel van archieven, beschilderde keramiek en talrijke met gouache getekende platen, uitgevoerd eind jaren 1960 tijdens socialetherapieateliers in het psychiatrisch ziekenhuis van Blida-Joinville (HPB), een Algerijnse instelling die sterk wordt getekend door de emblematische figuur van Frantz Fanon. Hier wordt deze schenking belicht binnen haar historische context.

Het psychiatrisch ziekenhuis van Blida-Joinville (HPB) werd in 1933 opgericht.

Frantz Fanon (1925-1961), doctor in de psychiatrie en een grote figuur van het anticolonialisme, was er tussen 1953 en 1956 hoofdarts; het ziekenhuis zou bij de onafhankelijkheid van het land naar hem worden genoemd.

Met een breuk met de koloniale psychiatrie vernieuwde Fanon de psychiatrische benadering door zich aan te passen aan de plaatselijke culturele en sociale context van de patiënten.

Samen met hen en het medisch team creëerde hij een sociaal weefsel binnen de instelling, met onder meer handwerkactiviteiten, muziektherapie en sportbeoefening, om de expressie van de patiënten te bevorderen, met het oog op een mogelijke genezing en hun reïntegratie in de samenleving.

Eind jaren 1960 zetten Fanons opvolgers deze praktijk van sociale therapie voort. Daarvan getuigen de tekenateliers die aanleiding gaven tot dit zeer rijke geheel van gouacheschilderijen. Tekenen werd voor de patiënten een echt expressiemiddel.

De tentoonstelling onderzoekt de inhoud van deze schilderijen en belicht de menselijke dimensie van de patiënten die ze maakten; op basis van het archief van de schenking belicht ze ook de historische context waarin de bijdragen van de kunstateliers in het ziekenhuis zich situeren.