Nadar : inventer Paris, des profondeurs au ciel

Ter gelegenheid van het Bicentenaire de la photographie komt een weinig bekende kant van de beroemde fotograaf en portrettist Nadar in de schijnwerpers te staan: die van de productieve uitvinder die Parijs “van alle kanten” heeft vastgelegd.

In het kader van de recente renovatie van de site bieden de Catacombes de Paris nu een nieuw bezoekparcours, aangevuld met een programma van tijdelijke tentoonstellingen dat de bijzondere geschiedenis van deze plek belicht. De site is wereldwijd beroemd, maar bij de Fransen en de bewoners van de Île-de-France nog relatief onbekend.

Elke herfst worden deze tentoonstellingen getoond in de ontvangstruimte of in het ondergrondse parcours. Ze gaan dieper in op verschillende thema's, periodes of markante gebeurtenissen, via artistieke, historische of technische benaderingen, en verrijken zo de bezoekervaring.

Nieuwe blikken

Ingeschreven in het Bicentenaire de la photographie, eert deze eerste tentoonstelling de pioniersrol van Félix Tournachon, bekend als Nadar (1820-1910). Tussen 1858 en 1868 maakte Parijs het centrale toneel van zijn talrijke experimenten, zowel ondergronds als in de lucht, en Nadar veranderde het gebruik van de fotografie diepgaand door immense technische uitdagingen aan te gaan. De foto's die hij in de Catacomben maakte, waarvan Paris Musées er in 2023¹ een twintigtal verwierf, vormen een uitzonderlijk getuigenis. Het zijn de eerste ondergrondse beelden die met elektrisch licht zijn gemaakt, een procédé waarvan Nadar de uitvinder is, en tevens de eerste bekende beelden van de site.

Als inleiding op het bezoek aan de Catacombes toont de tentoonstelling een ensemble van een vijftiental reproducties van deze foto's. De kunstenaar maakte ze in 1862 in het ossuarium en in 1865 in de riolen van Parijs. Ze worden naast elkaar getoond met de eerste luchtfoto's van Parijs, vastgelegd in 1868 vanuit een ballon. Vanwege de grote kwetsbaarheid van de originele afdrukken en documenten toont de tentoonstelling uitsluitend reproducties. Aangevuld met archiefstukken (reproducties van octrooien, reclameaffiches, tekeningen en karikaturen) getuigen deze beelden van de grote rol die Nadar speelde bij de vorming van het imago van de Lichtstad.