Rencontre avec la socioéconomiste Isabelle Guérin autour de son livre La femme endettée

Het derde economische rendez-vous van Melville belicht een weinig bekende kant van het kapitalisme: die welke vrouwen exploiteert en hun discipline ten opzichte van hun plichten benut om te kunnen functioneren. Kom kennismaken met de vrouw die dit fenomeen aan het licht heeft gebracht: socio-economiste Isabelle Guérin, naar aanleiding van haar boek La femme endettée : à l'ombre de la finance mondialisée, bij éditions La Découverte. Na de ontmoeting volgt een signeersessie.

Ver weg van de wolkenkrabbers en handelszalen van New York en Shanghai, waar rijke, hoogopgeleide mannen de financiële markten aansturen met behulp van complexe algoritmen, tekent zich een andere figuur van de financiën af: die van de vrouw met schulden. Zij is noch bankier noch speculant. Zij waakt over de hare, telt elke cent, leent om te voeden, te huisvesten, te verzorgen, uit te huwelijken. Zij onderhandelt, bedelt, verkoopt zich soms. En altijd betaalt zij. Van Frankrijk tot Tamil Nadu, van Senegal tot Marokko, gaat dit boek op zoek naar haar. Het onthult de centrale – maar genegeerde – rol die zij speelt in de dagelijkse werking van het kapitalisme. Deze vrouwen die kleine schulden aangaan, staan niet aan de rand, maar in het hart ervan: zonder hen geen consumptie, geen winst. Zonder hen draait de machine niet. Door etnografie, statistische onderzoeken en een geëngageerd verhaal te combineren, onthult Isabelle Guérin een andere kant van het kapitalisme, gebaseerd niet op financiële abstractie maar op de schaamte, uitputting en discipline van vrouwen. Zij belicht ook het patriarchaat als een regime van permanente schuld: vrouw zijn betekent verplicht zijn – aan je kinderen, je echtgenoot, de staat, de banken, de goden, de natie. Maar de schuld kan zich ook omkeren. Van ketting wordt ze band. La Femme endettée is niet alleen een onderzoek naar schuld: het is een sleutel om onze onderlinge afhankelijkheid anders te denken. Het boek toont hoe de economie, verre van een afzonderlijke wereld te zijn, innig verweven is met verwantschap, het lichaam en seksualiteit. Schuld heroverwegen betekent heroverwegen waaraan – en aan wie – we werkelijk gehecht zijn.

© éditions La Découverte

Isabelle Guérin is socio-economiste, onderzoeksdirecteur bij de IRD en het Cessma, verbonden aan het Institut français de Pondichéry. Zij cofundeerde en codirigeert de Observatoire des dynamiques rurales et des inégalités sociales en Inde du Sud.