Le Panthéon

Het Panthéon (Frans: [pɑ̃.te.ɔ̃], van het Oudgrieks πάνθειον (pántheion) '[tempel] voor alle goden') is een monument in het 5e arrondissement van Parijs, Frankrijk. Het staat in het Quartier Latin, op de Montagne Sainte-Geneviève, in het midden van de Place du Panthéon, die naar het gebouw is genoemd. Het gebouw werd tussen 1758 en 1790 gebouwd naar ontwerp van Jacques-Germain Soufflot, in opdracht van koning Lodewijk XV. De koning was van plan er een kerk van te maken, gewijd aan Saint Genevieve, de patroonheilige van Parijs, wier relieken in de kerk zouden worden ondergebracht. Noch Soufflot, noch Lodewijk XV heeft de voltooiing van de kerk meegemaakt.

Toen de bouw was voltooid, was de Franse Revolutie al begonnen. In 1791 stemde de Nationale Grondwetgevende Vergadering ervoor om de kerk van Saint Genevieve om te vormen tot een mausoleum voor de stoffelijke resten van vooraanstaande Franse burgers, naar het voorbeeld van het Pantheon in Rome, dat sinds de 17e eeuw op die manier werd gebruikt. De eerste die werd gepantheoniseerd was Honoré Gabriel Riqueti, graaf de Mirabeau, al werden zijn stoffelijke resten enkele jaren later uit het gebouw verwijderd. Het Panthéon werd in de 19e eeuw twee keer weer als kerk in gebruik genomen, al werden de stoffelijke resten van Soufflot in 1829 erin overgebracht. In 1881 bepaalde de Franse Derde Republiek ten slotte dat het gebouw uitsluitend als mausoleum mocht dienen. De bijzetting van de stoffelijke resten van Victor Hugo in de crypte in 1885 was de eerste bijzetting in meer dan 50 jaar.

De opeenvolgende veranderingen in het doel van het Panthéon leidden tot aanpassingen aan de beeldhouwwerken in het fronton en tot het bekronen van de koepel met een kruis of een vlag. Enkele van de oorspronkelijke ramen werden dichtgemetseld om het interieur een donkerder en somberder karakter te geven, waardoor Soufflots aanvankelijke poging om de lichtheid en helderheid van de gotische kathedraal te combineren met klassieke principes enigszins werd afgezwakt. De architectuur van het Panthéon is een vroeg voorbeeld van het neoclassicisme, bekroond met een koepel die deels aan Bramante's Tempietto zijn karakter ontleent.

In 1851 voerde Léon Foucault in het Panthéon een demonstratie van de dagelijkse beweging van de aarde uit door een slinger aan het plafond te hangen; een kopie daarvan is vandaag nog altijd zichtbaar. Per december 2021 waren de stoffelijke resten van 81 personen (75 mannen en zes vrouwen) naar het Panthéon overgebracht. Meer dan de helft van alle pantheonisaties vond plaats onder het bewind van Napoleon, tijdens het Eerste Keizerrijk.