Basilique Saint-Sernin

De basiliek Saint-Sernin is het belangrijkste katholieke religieuze gebouw van Toulouse, hoofdstad van de regio Occitanie. Ze ligt in het hart van het gelijknamige plein. Het is een van de grootste romaanse kerken die in Europa bewaard zijn gebleven, samen met de kathedraal van Spire in Duitsland en de kathedraal van Saint-Jacques-de-Compostelle in Spanje.

Ze werd aan het eind van de 11de eeuw gebouwd om de relieken te herbergen van de eerste bisschop van Toulouse, de heilige Saturnin (Sarnin of Sernin in het Occitaans), een van de eerste en meest vereerde Gallo-Romeinse christelijke martelaren. Rond het midden van de 3de eeuw zou Saturnin aan het hoofd hebben gestaan van de eerste christelijke gemeenschap van het antieke Tolosa. Op 29 november 250 zouden heidenen hem op de voet van het Capitolium (op de plaats van het huidige plein Étienne-Esquirol) hebben aangevallen: omdat hij weigerde te offeren aan Jupiter, zou hij aan een stier zijn vastgebonden en langs de cardo zijn meegesleept tot de huidige plaats van de kerk Notre-Dame du Taur. Twee jonge meisjes, de ‘saintes Puelles’, zouden de heilige ter plaatse hebben begraven. De ‘ontdekking’ van het lichaam van de heilige door bisschop Hilaire in de 4de eeuw, en daarna de bouw van een heiligdom door de bisschoppen Silve en Exupère aan het begin van de eeuw erna, vormen het begin van een eerste verering van de martelaar.

Al in de Middeleeuwen is het belang van Saint-Sernin zichtbaar in de rol die de kerk speelt in de machtsstrijd die de stad verdeelt, maar ook in haar aanzienlijke invloed op de groei en stedenbouw van Toulouse, en op de bloei van de kunsten. De gemeenschap van kanunniken, uiterlijk in de 9de eeuw gevormd, vormt het levende hart van een machtige abdij die rijkdommen opbouwt dankzij schenkingen van Toulousenaren en pelgrims, maar ook door het exploiteren van haar talrijke bezittingen. Zij omringt zich met talrijke leenmannen en verkrijgt de bescherming van machtige heren. De rivaliteit tussen de kanunniken van de abdij Saint-Sernin en de andere machten in de stad – de graaf van Toulouse en later de koning van Frankrijk en hun vertegenwoordigers; de bisschop en het kapittel van de kathedraal Saint-Étienne; de consuls en de vertegenwoordigers van de stad – is in de Middeleeuwen een van de krachtigste dynamieken van de Toulousiaanse en zuidelijke politiek. Tegelijk is de groei van het bourg Saint-Sernin, dat zich rond het abdijenclos vormt, een van de grote vraagstukken voor de organisatie en structuur van de stad Toulouse in de Middeleeuwen.

Bovendien is de bouw van de nieuwe kerk, aan het eind van de 11de eeuw begonnen en meer dan een eeuw duurend, niet alleen het teken van de macht van de abdij, maar ook een formidabele stimulans voor de ontwikkeling van de romaanse architectuur, beeldhouwkunst en schilderkunst in het zuiden van Frankrijk. Het architectonische plan maakt het tot het archetype van de grote bedevaartskerken, waar pelgrims kunnen rondlopen om de relieken te vereren zonder de mis in het schip te verstoren. De basiliek, die 260 romaanse kapitelen bewaart, blijft een van de mooiste getuigen van de romaanse bouwkunst in het zuiden.