Gaetano Donizetti

Gaetano Donizetti, geboren op 29 november 1797 in Bergamo en overleden op 8 april 1848 in dezelfde stad, is een Italiaans componist. Samen met Gioachino Rossini en Vincenzo Bellini behoort hij tot de drie grote operacomponisten van het tijdperk van het belcanto en markeert hij het begin van de Italiaanse romantische muziek.

Hij was een productief componist wiens repertoire veel genres omvat, waaronder kerkmuziek, werken voor strijkkwartet en orkestwerken, maar hij is vooral beroemd om zijn opera's, met name Anna Bolena (1830), L'elisir d'amore (1832), Lucrezia Borgia (1833), Lucia di Lammermoor (1835), Maria Stuarda (1835), Roberto Devereux (1837), La Fille du régiment (1840), La Favorite (1840) en Don Pasquale (1843).

Als vijfde kind van een arm gezin was hij eerst leerling van Simon Mayr en vertrok hij daarna naar Bologna om te studeren bij pater Stanislao Mattei. Hij componeerde zijn eerste opera, Il Pigmalione, in 1816, maar Enrico di Borgogna, in 1818 gecomponeerd, was de eerste die werd opgevoerd. Na een wisselend lot van successen en mislukkingen tekende hij in 1827 een contract met Domenico Barbaja, impresario van de Napolitaanse theaters, en vestigde hij zich in die stad. Daar ontmoette hij Vincenzo Bellini, wiens rivaal hij op het toneel werd vanaf het succes van Anna Bolena. Na het terugtreden van Rossini (1829) en de voortijdige dood van Bellini (1835) werd Donizetti de onbetwiste meester van de Italiaanse opera, een positie die werd bevestigd door het triomf van Lucia di Lammermoor. Nadat hij de post van directeur van het conservatorium van Napels niet had kunnen verwerven en nadat zijn opera Poliuto in 1838 door de censuur was verboden, raakte hij ontgoocheld over het leven in Napels en vertrok hij naar Parijs, waar hij onder meer de opéra-comique La Fille du régiment, de grand opéra La Favorite en de opera buffa Don Pasquale componeerde. Hij maakte verschillende reizen, onder meer naar Wenen, waar hij in 1842 Linda di Chamounix dirigeerde met zo'n succes dat de keizer hem benoemde tot hofdirigent. In 1845 bereikte de syfilis waaraan hij al jaren leed het laatste stadium. In 1846 werd hij opgenomen in een sanatorium bij Parijs, vanwaaruit zijn naasten hem pas na lange juridische procedures naar Bergamo konden terughalen. Hij overleed op 8 april 1848 in zijn geboortestad.

Het grote belang van Donizetti in de muziekgeschiedenis ligt in het feit dat hij de laatste was die de al in verval rakende lyrische stijl van de Napolitaanse school nieuw leven inblies door er een romantisch karakter aan te geven. Van zijn talrijke opera's worden die welke vanaf 1830 zijn gecomponeerd het meest opgevoerd. L'elisir d'amore en Don Pasquale blijven populaire stukken op de operapodia, net als verschillende van zijn dramatische opera's. In die laatste werken neemt hij graag scènes van waanzin op, waarin hij de zangers talrijke gelegenheden biedt om hun vocale talent te tonen. Herhaaldelijk probeert hij de grens tussen opera seria en opera buffa te doen vervagen: hij geeft vaak een romantisch tintje aan schijnbaar komische situaties, waarmee hij het genre van de opera semiseria ontwikkelt. Dat betekent een duidelijke breuk met de kunst van Rossini en kondigt het werk van Giuseppe Verdi aan. Na een periode van vergetelheid vanaf het einde van de 19e eeuw wordt zijn werk vanaf het einde van de jaren 1950 opnieuw ontdekt.