Cathedrale Saint Jean

De primatiale Saint-Jean-Baptiste-et-Saint-Étienne (ook eenvoudiger cathédrale Saint-Jean genoemd) is de bisschopszetel van het aartsbisdom Lyon. Ze heeft de rang van kathedraal en primatiale: de aartsbisschop van Lyon draagt de titel van primaat van Gallië.

Ze ligt in het vijfde arrondissement van Lyon, in het hart van de middeleeuwse en renaissancistische wijk Vieux Lyon, waarvan ze een van de opvallendste elementen is. In de Middeleeuwen maakte ze deel uit van een complex van kerken en andere kerkelijke gebouwen, de kathedrale groep, dat onder meer de kerken Saint-Étienne en Sainte-Croix omvatte, die tijdens de Revolutie zijn verwoest, alsook de huidige manécanterie.

Oorspronkelijk was de kerk gewijd aan Sint-Stefanus, terwijl het doopkapel was gewijd aan Johannes de Doper, maar, zoals vaak gebeurt, is de wijding van het doopkapel vervolgens in de dagelijkse benaming overgegaan. De eerste kathedraal waarvan het bestaan is aangetoond, en die de bronnen van die tijd eenvoudigweg maxima ecclesia noemen, dat wil zeggen de “grote kerk”, werd gebouwd door Patient. De tweede, groter en gedateerd op de 9e eeuw, is het werk van Leidrade.

Het huidige gebouw is een langdurig project, in het ontwerp gedragen door drie opeenvolgende aartsbisschoppen op het moment dat de westerse architectuur overgaat van de romaanse naar de gotische stijl: Guichard de Pontigny overwoog en begon de bouw van een romaanse kerk, Jean Belles-mains begon de omvorming van het gebouw tot een gotisch werk waarvan de technische principes nog niet volledig beheerst werden, en tenslotte gaf Renaud de Forez, dankzij de ontwikkeling van het vakmanschap, het project een nieuwe vorm om de kathedraal haar huidige aanblik te geven. De bouw liep over drie eeuwen, van 1175 tot 1480. De beperkte locatie, tussen heuvel en rivier, evenals de politieke strijd tussen de verschillende machten die Lyon in de centrale Middeleeuwen bestuurden, hebben verhinderd dat de kathedraal over een even ruim en gunstig terrein beschikte als haar ontwerpers hadden gewenst. Bovendien is het ontbreken van het specifieke vakmanschap van de kathedraalbouwers van het Bassin parisien een van de oorzaken van de relatieve bescheidenheid van de afmetingen en de versiering van Saint-Jean.

Zwaar beschadigd door de godsdienstoorlogen in 1562, vervolgens door de Franse Revolutie en het beleg van Lyon in 1793, werd de primatiale in de 19e eeuw gerestaureerd. De eerste werkzaamheden waren vrij bescheiden en sterk doortrokken van classicisme; maar dit beleid veranderde krachtig met de komst van een nieuwe architect, Tony Desjardins, die de restauratie een ongekende impuls gaf. Volgens hem moesten de werkzaamheden de kerk niet alleen haar middeleeuwse aanzien teruggeven, maar moest dit aanzien ook worden verheven om van Saint-Jean een “ideale kathedraal” te maken die de gotische geest van de 13e eeuw weerspiegelt. Deze werkzaamheden om het aanzien van de kathedraal te veranderen omvatten het verhogen van de kapconstructie en het toevoegen van torenspitsen. Door de heftige kritiek zijn ze niet allemaal uitgevoerd. In de 20e eeuw werden de verfraaiings- en herstelwerkzaamheden voortgezet, maar de oorlog onderbrak de werkzaamheden. In september 1944 gingen de terugtrekking van de Duitse troepen gepaard met sabotage, die het gebouw indirect trof en de meeste van zijn glas-in-loodramen verbrijzelde. Het herstel van de glasramen, daarna van de gevels en de inrichting van het interieur, vormde het belangrijkste deel van de werkzaamheden in het tweede deel van de 20e eeuw en het begin van de 21e eeuw.