Macbeth

Gepresenteerd door Le Théâtre de l'épée de bois “De angsten die we voelen zijn niets vergeleken bij de verschrikkingen die we ons voorstellen.”

Wat Shakespeare radicaal zegt, is dat wat niet is, wat uitsluitend uit de stof van onze dromen, droombeelden en verlangens bestaat – juist dát alleen is werkelijk en vormt het verborgen weefsel van ons leven.

Deze uitspraak brengt een fundamentele omkering teweeg: Macbeth houdt op een stuk te zijn over een moordenaarskoning en wordt het portret van een man die wordt verteerd door de vooruitloping van zijn daden. Zoals A. C. Bradley benadrukt, bezit Macbeth een “dichterlijke verbeelding”: het is die verbeelding die de ambitie omzet in hallucinerende visioenen, waardoor de zwevende dolk of de geest van Banquo werkelijker lijken dan de troon zelf….Deze lezing steunt op recente studies naar de pathologische verbeelding in de Renaissance. Suparna Roychoudhury toont aan dat het stuk de “dunne lijn tussen hallucinerende fantasie en gewone subjectiviteit” bevraagt en stelt een cruciale vraag: in hoeverre behoren onze mentale beelden ons toe? Zij gaat er bovendien van uit dat het geheime weefsel van Macbeth (zijn dromen, zijn vooraf ervaren angsten) het enige echte personage van de tragedie is. De werkelijkheid (het hof, de veldslagen) is slechts het vage decor. Door wat niet is gestalte te geven, toont Shakespeare aan dat de verbeelding niet voorbereidt op de actie: zij is de actie, en zij verteert. Het woud van Birnam rukt niet op: het verrijst uit de angstige blik van Macbeth, want het is daar, in zijn oog, dat het enige noodlot wordt geweven dat telt…

Jérôme Méla*De historische context: hekserij, politiek en koninklijk mecenaat.

Deze verdieping in de verbeelding krijgt een bijzondere lading in het licht van de bronnen en de context van het stuk. Shakespeare put uit de Chroniques de Holinshed (1587), maar neemt grote vrijheden. Hij maakt van Banquo – in de kroniek medeplichtig aan de moord – een onbesproken figuur, een directe hulde aan koning Jacques Ier, die naar verluidt van Banquo afstamde.